Van harte welkom in Weiteveen

Weiteveen is een dorp onder in de Zuidoosthoek van Drenthe.
De naam Weiteveen is voortgekomen uit boekweit, wat veelvuldig werd verbouwd op het hoogveen. Door deze twee samen te voegen is de naam Weiteveen ontstaan. Deze naam is in 1954 gekozen ter herinnering aan de boekweitcultuur die men hier vele jaren heeft beoefend.

Voor 1954 heette het dorp Nieuw Schoonebeekerveld en is ontstaan, doordat Hannoveraanse kolonisten zich vanaf 1850 gingen vestigen in het Amsterdamsche Veld en het Schoonebeeker veld. Langs de Zuidersloot hebben nog tot voor de aanvang van de vervening plaggenhutten gestaan.

Het dorp maakte tot 1884 deel uit van de gemeente Dalen. Van 1884 tot 1998 viel het dorp onder de gemeente Schoonebeek, waarna het door de gemeente Emmen is overgenomen.

Het oostelijke deel werd voornamelijk (deels nog steeds) bewoond door rooms katholieke mensen afkomstig uit het grensgebied Duitsland-Nederland. Het westelijke deel, het protestantse deel, werd (en deels nog steeds) voornamelijk bewoond door mensen uit Schoonebeek en andere Drentse dorpen.

De mensen voorzagen in hun onderhoud door het plegen van boekweitbrandcultuur en het houden van klein vee. Langzamerhand ging men later zich steeds meer toe leggen op akkerbouw.

De vervening is begonnen met het ontginnen van het Amsterdamsche Veld. Het gebied werd ontsloten door het Dommerskanaal, de Zijtak, het Stieltjeskanaal en de Verlengde Hoogeveensche Vaart.

Door de komst van verveners uit Hoogeveen en Dedemsvaart groeide Weiteveen naar 900 inwoners.

In 1919 werd de O.L. Vrouwe van Vredekerk opgericht als dochterparochie van Nieuw Schoonebeek. Gestart als een hulpkerkje met als pastoor P.J. Veltman, kwam men al snel tot de conclusie dat een eigen kerk beter zou zijn. De eerste steen van de kerk is gelegd door vicaris-generaal mgr. D. Huurdeman. Deze was in Amsterdamsche veld werkzaam geweest als pastoor en heeft zich in die tijd ingezet voor een nieuwe parochie in dit toenmalige dorp.

Voor de architectuur had men een architect uit Groningen aangetrokken, dhr. A. Th. van Elmpt.
Om de bouw van de kerk te realiseren moest er eerst een stuk veen afgegraven worden. Zodoende stond de kerk ook letterlijk en figuurlijk tussen de turfbulten. Dit stuk grond/veen was ter beschikking gesteld door de Drentse Landontginningsmaatschappij. De materialen werden ‘s nachts aangeleverd over het spoor van deze maatschappij.
Door de oorlog was er geen petroleum meer te krijgen voor de treinen, dus liet men de lorries met materialen over het spoor voorttrekken door paarden.

In mei 1925 werd ‘s nachts het tabernakel uit de kerk ontvreemd. De dieven dachten dat hierin het geld van de bankenpacht werd bewaard. Deze diefstal kreeg zeer veel publiciteit, vooral dankzij de Maasbode, een katholiek dagblad. Het tabernakel werd in de nabijheid van de kerk teruggevonden. De tocht van de plek van de vondst terug naar de kerk is nog aanleiding geweest voor een aantal bedevaarten naar deze plaats. Op de plek van de vondst is nu een kapel geplaatst, ontworpen door Th. J. van Elsberg uit Almelo. Om de kapel heen is nu het rooms katholieke kerkhof.
Deze roof trok ook de zusters Franciscanessen naar Weiteveen. Deze zusters hebben jaren gevestigd gezeten in het “zusterhuis” naast de kerk. Dit door hen gebouwde zusterhuis deed vanaf 1995 dienst als asielzoekerscentrum. Voor het gebouw staat een standbeeld, gemaakt door B. Kiewiet: De Non.

In 1925 verrees in het westelijke deel de protestants-evangelische kerk. Hieromheen ontstond de protestantse kern. Afzonderlijk van kerken, pastorie en zusterhuis ontwikkelde zich een lintbebouwing langs Zuidersloot en Kerkenweg. Na 1950 werden steeds meer krotten vervangen door stenen huizen.

In 1954 verplaatste men de gemeentegrens Emmen/Schoonebeek noordwaards langs de Middensloot en werd de nederzetting officieel Weiteveen genoemd. Tussen het Dommerskanaal en de Zuidersloot kwam steeds meer bebouwing en het katholieke en protestantse kern groeiden naar elkaar tot één geheel.
Ten noorden van Weiteveen, aan de Dordseweg staat een gespleten kei. Vroeger liep hier het spoor vanuit Schöningsdorf naar de fabrieken van de Griendtsveen Maatschappij voor de aanvoer van turf. Deze kei is in 1983 geplaatst in opdracht van de maatschappij, nadat men was gestopt met de vervening in dit gebied. Deze kei staat symbool voor de verbroken verbinding. De voormalige spoorlijn is nu veranderd in een wandelpad.     

Voor informatie over het Bargerveen: http://bargerveendrenthe.hyves.nl